Met de auto naar de oude stad van Side — en na het eten weer terug

Side was al ruim duizend jaar een havenstad voordat op het strand ernaast het eerste hotel verrees. De straten volgen nog steeds het antieke stratenplan: een zuilenstraat loopt van de hoofdpoort naar het theater, en voorbij het theater vult het moderne dorp met restaurants, pensions en winkels het oude raster tot aan het water. Voor verkeer is geen ruimte, en de gemeente houdt het schiereiland autovrij — afgezien van bevoorrading en bewoners rijden privéauto’s en taxi’s er niet in.

Eenmaal binnen is dat juist prettig: je slentert met een ijsje midden over straat, met hooguit een fietser achter je. Het betekent alleen dat je de eerste en laatste tien minuten van je bezoek even moet plannen, en daar gaat de rest van deze pagina over.

Kom je vanaf de hotelstrook van Kumköy, Sorgun of Manavgat, dan leidt de weg naar de parkeerplaats bij de antieke stadspoort, waar de Hellenistische muren de hals van het schiereiland afsluiten. Buiten de poort staan de resten van de grote monumentale fontein, het Nymphaeum, een handig herkenningspunt. Taxi’s zetten passagiers af aan de rand van de parkeerplaats; privéauto’s betalen daar parkeergeld, en op zomeravonden kan het er vol staan.

Vanaf hier heb je twee mogelijkheden. Je loopt door de poort en volgt de oude zuilenstraat richting het theater, of je wacht op het kleine toeristentreintje dat van de omgeving van de parkeerplaats naar de havenkant van de stad rijdt. Het treintje is een trekker met open wagonnetjes; het is langzaam, goedkoop en vooral welkom in de hitte van juli of met moe geworden kinderen. Betaal de bestuurder of begeleider contant en vraag bij het instappen naar de actuele prijs.

De wandeling van de poort naar de punt van het schiereiland is korter dan twee kilometer en vrijwel vlak. Zonder te stoppen doe je er misschien vijfentwintig minuten over; doe je het goed, met de ruïnes, een kop koffie en een paar winkels, dan ben je er een hele middag zoet mee. Deze route bewaart het mooiste moment voor het laatst.

1. 1Door de poort en langs de zuilenstraatZuilvoeten en omgevallen schachten flankeren de antieke hoofdstraat. Op dit stuk passeer je het monument en de poort die met keizer Vespasianus in verband worden gebracht, een herinnering aan hoeveel Rome in deze haven investeerde.
2. 2De agora en het museumVóór het theater liggen aan één kant de resten van de handelsagora. Aan de overkant van de weg zit het Museum van Side in een gerestaureerd Romeins badhuis; de beelden en reliëfs zijn gevonden in de stad om je heen. Kijk bij de ingang naar de openingstijden en de toegangsprijs.
3. 3Het Romeinse theaterHet theater, gebouwd in de 2e eeuw na Christus, rust op bogen in plaats van tegen een heuvel — het land is hier vlak — en vanaf de bovenste rijen zie je het hele schiereiland met de zee aan beide kanten. Je hebt er een kaartje voor nodig; de ingang is meestal aan de weg ernaast.
4. 4Het oude dorp inVoorbij het theater sta je in de steegjes van het eigenlijke dorp: tapijtverkopers, juweliers, bougainville boven de deuren en zijstraatjes die naar kleine strandjes aan beide kusten leiden.
5. 5De haven en de ApollotempelBlijf richting zee lopen. De steegjes komen uit bij de haven, waar boten langs de kade liggen, en na een korte wandeling om de punt sta je bij de Apollotempel, met zijn weer overeind gezette zuilen vlak aan het water.

Van alles wat Side heeft bewaard, blijven de vijf staande zuilen van de Apollotempel de meeste bezoekers het langst bij. Samen met de naastgelegen Athenatempel stond hij op de punt van het schiereiland als baken voor binnenkomende schepen; nu staan de zuilen met hun gebeeldhouwde fries tegen de open zee in het westen, precies waar de zon ondergaat.

“Plan je dag terugrekenend vanaf de zonsondergang: eerst de tempel in je agenda, dan het diner, dan de auto.

In het hoogseizoen zit het lage muurtje rond de tempel al vol lang voordat het licht oranje kleurt, dus kom een halfuur eerder en kies je plek. Daarna zijn de restaurants aan de haven maar een paar stappen verderop. De meeste hangen hun menukaart buiten; vis wordt vaak per gewicht verkocht, dus vraag vóór je bestelt wat een portie kost. Tafeltjes op de kade met uitzicht op de boten zijn op zomeravonden het eerst bezet.

Side is op wielen makkelijker dan veel andere antieke plaatsen, maar glad is het niet. De hoofdstraat door het dorp is verhard en vlak, met hier en daar stukken kinderkopjes en stenen platen; de zijstraatjes zijn smaller en ruwer, en op sommige plekken zijn de stoepranden hoog. De ruïnes zelf — de agora, het theater, de grond rond de tempels — bestaan uit origineel steen, oneffen en deels zonder hek.

• Een kinderwagen met grotere wielen redt het veel beter dan een kleine reisbuggy; een draagzak is in de ruïnes nog makkelijker.
• Het treintje kan je een lang stuk duwen in de hitte besparen; klap de kinderwagen in voordat je instapt.
• Rolstoelgebruikers kunnen de hoofdstraat volgen, maar de tribunes van het theater en de omgeving van de tempel zijn zonder hulp zwaar.
• Draag schoenen met grip: antiek marmer dat door eeuwen voetstappen is gepolijst, is glad, zeker na een beetje opspattend zeewater.

Loopt iemand in je gezelschap slecht, zeg het dan bij het boeken van de rit. Onze auto’s nemen opvouwbare rolstoelen en kinderwagens zonder meerprijs mee, en de chauffeur zet je zo dicht bij de ingang af als de regels toelaten.

Tussen de late ochtend en halverwege de middag komen de busexcursies uit de hele regio Antalya aan, en dan schuifelt het in de hoofdstraat. De rustigste uren zijn de vroege ochtend, vóór een uur of tien, als de winkels opengaan en het theater nog koel is, en de avond, als de bussen weer weg zijn. Tussen juni en september brandt de middagzon genadeloos op de kale steen; tussen die twee momenten door lig je beter op het strand.

Spreek de terugweg met je chauffeur af voordat je uitstapt. Meestal gaat het op een van deze twee manieren:

1. 1Vaste ophaaltijdKies een tijdstip — bijvoorbeeld anderhalf uur na zonsondergang — en ontmoet de chauffeur op dezelfde parkeerplaats waar je bent afgezet. Hij staat er dan klaar.
2. 2Een berichtje als je klaar bentStuur een WhatsApp-bericht zodra je het restaurant verlaat. Reken op tien tot vijftien minuten lopen of treintje terug naar de poort; de auto komt meestal rond hetzelfde moment aan vanaf de hotelstrook.